Delegacja Powiatu Tatrzańskiego na Odpuście Polonijnym w Derenku (zdjęcia)

Derenk został założony w 1717 roku przez górali z Białki i Bukowiny Tatrzańskiej, którzy osiedlili się na terenie ówczesnych Górnych Węgier. Przez ponad dwa stulecia mieszkańcy zachowali język, kulturę i tradycje swoich przodków. W okresie II wojny światowej wieś liczyła kilkuset mieszkańców. W 1943 roku Derenk został wysiedlony w związku z utworzeniem na jego terenie rezerwatu łowieckiego. Mimo rozproszenia dawni mieszkańcy i ich potomkowie nie utracili poczucia polskiej tożsamości, a pamięć o rodzinnej wsi jest przekazywana kolejnym pokoleniom.

Dziś po Derenku nie zachowała się już dawna zabudowa. W wielu miejscach widoczne są jedynie ślady fundamentów. W miejscach, gdzie niegdyś stały domy, umieszczono tabliczki z nazwiskami ich mieszkańców oraz nazwami miejscowości, do których zostali przesiedleni. Niemymi świadkami historii pozostają również zdziczałe sady - stare jabłonie i śliwy.

Od 1990 roku, a od 1994 roku przy kaplicy wzniesionej w miejscu dawnego kościoła, odbywa się coroczny Odpust Polonijny. Miejsce po dawnej wsi, położone obecnie na terenie Parku Narodowego Aggtelek, stało się symbolem trwałości polskiej kultury i pamięci narodowej poza granicami kraju.

W tegorocznych uroczystościach uczestniczyli licznie zgromadzeni potomkowie dawnych mieszkańców Derenku, przedstawiciele Polonii węgierskiej oraz goście z Polski.

Wśród uczestników była również delegacja Zarządu Głównego Związku Podhalan w Polsce z prezesem Julianem Kowalczykiem na czele, a także regionalne zespoły Mali Miętusianie z Miętustwa oraz Mała Koronka z Bobowej.

Uroczystości odbywały się pod Honorowym Patronatem Marszałka Województwa Małopolskiego Łukasza Smółki. List skierowany do uczestników w imieniu Marszałka odczytał radny Sejmiku Województwa Małopolskiego Jan Piczura. Powiat Tatrzański reprezentowali radni Piotr Bąk i Tomasz Dzierżęga. W imieniu Starosty Tatrzańskiego wręczyli oni doroczną statuetkę przedstawicielowi zespołu Drenka Polska Hagyomanyórzó Egyuttes. Nagroda przyznawana jest corocznie osobom i organizacjom szczególnie zasłużonym dla zachowania dziedzictwa kulturowego Derenku.

Zespół Drenka Polska Hagyomanyórzó Egyuttes, działający od 2007 roku, wykonuje pieśni ludowe i ballady, między innymi w gwarze dawnych mieszkańców Derenku, przy akompaniamencie cytry i akordeonu.

Niepowtarzalną atmosferę tegorocznego odpustu współtworzyły występy zespołów Mali Miętusianie, Mała Koronka oraz węgierskiego zespołu Szepszerevel z Budapesztu.

Tradycja Derenku ma szczególne znaczenie dla Polonii węgierskiej. To właśnie wielowiekowa obecność zwartej społeczności derenckiej stała się jednym z kluczowych argumentów przy uznaniu Polaków za mniejszość narodową na Węgrzech. W 1993 roku parlament węgierski przyjął zasadę, że prawa narodowościowe przysługują społecznościom zamieszkującym Węgry w zwartych skupiskach od co najmniej stu lat, a historia Derenku stanowiła jeden z najważniejszych dowodów spełnienia tego warunku.

Organizatorami tegorocznego odpustu były: Stowarzyszenie Dziedzictwa Derenku, Klub im. Władysława Zamoyskiego w Zakopanem oraz Ogólnokrajowy Samorząd Polski na Węgrzech.

Piotr Bąk, zdj. Paweł Murzyn